Artykuł ten poświęcam mojej Mamie, zmarłej w grudniu 2005 r., która gorąco wierzyła, że Jezus Chrystus jest Życiem i Zmartwychwstaniem. O takich jak ona Pismo Święte mówi: „Błogosławieni, którzy w Panu umierają – już teraz [–]; niech odpoczną od swoich mozołów, bo idą wraz z nimi ich czyny” (Ap 14,13). To dzięki Niej mogłem dokonać wiele z tego, co dotychczas zrobiłem.

Tekst ten jest też wypełnieniem prośby o tego typu zestawienie, wyrażonej przez byłego Świadka Jehowy, a obecnie katolika, Sebastiana Andryszczaka.

Świadkowie Jehowy i inni przeciwnicy nauki o duszy nieśmiertelnej atakują ją różnymi stwierdzeniami. Przykładowo mówią: „Po co byłoby zmartwychwstanie ciał, skoro dusza ludzka żyje po śmierci?”. Natomiast w swej publikacji Świadkowie Jehowy stwierdzają:

„Gdyby po śmierci człowieka jakaś dusza żyła dalej, to nikt nie musiałby być wskrzeszany z martwych, przywracany do życia” (Co się dzieje z człowiekiem po śmierci?, 1998, s. 26).

Read More →

Antytrynitarianie prawie nie wspominają Cypriana († 258) i jego nauki o Trójcy Świętej. Przykładowo, Świadkowie Jehowy w swej broszurze pt. Czy wierzyć w Trójcę? (1989) nawet nie napisali o jego istnieniu. Dziwne to, bo przecież w tej publikacji zamieścili nawet podrozdział zatytułowany Czego nauczali przednicejscy Ojcowie Kościoła (s. 7), a Cyprian przez ogół jest do nich zaliczany.

Read More →

Antytrynitarianie często lubią robić swoimi poplecznikami tych, którzy nimi nie są. Tak jest w przypadku Tertuliana (ur. 155), którego np. Świadkowie Jehowy pomawiają czasem o zaprzeczanie nauce o Trójcy Świętej (Czy wierzyć w Trójcę?, s. 7). Potrafili nawet napisać, że chociaż Tertulian używał słowo „Trójca” (łac. trinitas), to jednak nie nauczał o Niej. Świadkowie Jehowy twierdzą: „Jednakże samo to jeszcze nie dowodzi, iż Tertulian uczył o Trójcy” (Czy wierzyć w Trójcę?, s. 5).

Read More →

Teofil Antiocheński († 182), to jeden z najczęściej wspominanych przez antytrynitarian apologetów. Wymienia się go właściwie jedynie dlatego, że jako pierwszy (na podstawie zachowanych źródeł wczesnochrześcijańskich) użył po grecku słowo „Trójca” (trias). Tylko tyle na ogół mówią antytrynitarianie, np. Świadkowie Jehowy (patrz: Pojednanie, s. 108; Religia zbiera wicher, s. 29; Niech Bóg będzie prawdziwy, 1954, rozdz. IX, par. 3; „Strażnica” nr 17/1960, s. 13; nr 22/1967, s. 11; rok CVI [1985] nr 6, s. 23; nr 15/1992, s. 22; Czy wierzyć w Trójcę?, s. 5). Najważniejsza antytrynitarna broszura Świadków Jehowy poświęciła Teofilowi „aż” jedno zdanie! Oczywiście antytrynitarianie próbują też mu czasem zarzucać nieprawowierność trynitarną czy nawet herezję, chociażby dlatego, że Ducha Świętego nazywa – podobnie jak Ireneusz (ur. przed 140) – „Mądrością” (inni pisarze tego czasu nazywają tak Jezusa). Ale przecież, przy równości majestatu osób Bożych, nie jest to dla wyznawców Boga w Trójcy Świętej żadnym problemem (co prawda, w nawiązaniu do 1 Kor 1,24, w dwóch miejscach Teofil nazywa też Jezusa Mądrością). Także Iz 11,2 zwie Ducha Pańskiego „duchem mądrości”. Jednak „Strażnica” rok CVI [1985] nr 6 (s. 23) podaje:

Read More →

Antytrynitarianie nie dają wiary, że Klemens Aleksandryjski (ur. 150), jeden z pierwszych pisarzy wczesnochrześcijańskich, mógł nauczać o Trójcy Świętej.

Przykładowo, Świadkowie Jehowy wręcz temu zaprzeczają. Wymieniając Ireneusza (ur. przed 140), Nowacjana (ur. ok. 200) i właśnie Klemensa Aleksandryjskiego oraz cytując ich wypowiedzi, które akurat nie mówią o Trójcy Świętej (ale o ludzkiej naturze Jezusa), stanowczo napisali:

„Ich wypowiedzi nie dają żadnych podstaw do twierdzenia, jakoby wierzyli w Trójcę” („Strażnica” nr 20/1993, s. 29).

Read More →

Przez wiele lat Świadkom Jehowy wydawało się, że Ariusz (256-336), jeden z pierwszych antytrynitarian, był ich protoplastą w nauce przeciw Bóstwu Chrystusa, a przez niego mają ciągłość historyczną do dziś. Tak sądzi też wielu innych przeciwników doktryny o Trójcy Świętej. Świadkowie Jehowy uważali go nawet za trzeciego anioła (posłańca) z Ap 2,12. Dokonana Tajemnica (1925, s. 33) opisuje tak to:

„[Ap] 2:12. Aniołowi. – Posłannikiem, którego poselstwo miało wielkie znaczenie dla Kościoła podczas powstania i rozwijania się papiestwa, był Aryusz”.

Read More →

Tacjan Syryjczyk (ur. 130), początkowo uczeń Justyna Męczennika (ur. 100), to bardzo rzadko przytaczany przez antytrynitarian apologeta chrześcijański. Ale ponieważ Świadkowie Jehowy, opisujący jego życie, nawrócenie na chrześcijaństwo, dorobek pisarski i późniejsze popadnięcie w herezję, przytaczają jego rzekomy pogląd o stworzeniu Syna przez Ojca (Tacjan – apologeta czy heretyk?, „Strażnica” nr 10/2003, s. 27-29), więc przedstawimy, choć skąpe, ale pozostawione przez Tacjana wypowiedzi z tym związane. Zachowała się też opinia historyka Kościoła, Euzebiusza (ur. 260), o jego wierze w Bóstwo Jezusa.

Read More →

Wielu antytrynitarian[1] próbuje powoływać się na Justyna Męczennika (ur. 100) jako na tego, który nie nauczał o Bóstwie Chrystusa i o Trójcy Świętej (np. Świadkowie Jehowy w broszurze Czy wierzyć w Trójcę, Brooklyn 1989, s. 7). Jak ważne były w przeszłości dzieła Justyna dla antytrynitarian, świadczy chociażby polski przekład (z łaciny) Dialogu z Żydem Tryfonem, dokonany w 1564 r. przez Braci Polskich, w osobach W. Krzyszkowskiego i Sz. Budnego. Tymczasem powyższe zagadnienia poruszane przez Justyna nie są tak proste, jak się niektórym wydaje, bowiem w jego pismach można zauważyć zróżnicowane poglądy. Oto one:

1) stwierdzanie zrodzenia Syna przez Ojca;
2) stwierdzanie Bóstwa Chrystusa;
3) stwierdzanie niższości Syna wobec Ojca;
4) nieświadome zrównywanie majestatu Syna i Ojca;
5) stwierdzanie osobowości Ducha Świętego;
6) stwierdzanie oddawania czci Synowi i Duchowi Świętemu;
7) stosowanie tekstów i formuł trynitarnych.

Read More →

„Boga nikt nigdy nie widział, Ten Jednorodzony Bóg,
który jest w łonie Ojca, [o Nim] pouczył”.
(J 1,18 – BT)

Jednym z bardzo dobrych przykładów trudności w zakresie krytyki tekstu Nowego Testamentu jest lekcja „Jednorodzony Bóg/JednorodzonySyn” w J 1,18. W dostępnych nam manuskryptach NT istnieje dość duża rozbieżność co do tego, jak ten wers powinien wyglądać. Jedna część manuskryptów zawiera bowiem w J 1,18 lekcję „Jednorodzony Bóg” (monogenes theos), zaś inna lekcję „Jednorodzony Syn” (monogenes hyios). Którą wersję wybrać? Odpowiedź na to pytanie nie jest łatwa, zwłaszcza że jest ona nie mniej istotna również dla sporów trynitarno-antytrynitarnych. Nietrudno się bowiem domyślić, że wersja „Jednorodzony Bóg” odpowiada zwolennikom doktryny o Trójcy Świętej (trynitarianom), przeszkadzając zarazem antytrynitarianom, zaś lekcja „Jednorodzony Syn” jest bardziej wygodna dla antytrynitarian, nie pomagając specjalnie trynitarianom.

Read More →

W niniejszej swojej pracy postaram się zebrać razem i przedyskutować najczęściej przedstawiane przez Świadków Jehowy argumenty dotyczące tematu nieśmiertelności duszy. Część tych argumentów zaczerpnąłem od Jana Lewandowskiego, który może się pochwalić dość sporym dorobkiem w tej tematyce, a część z książki W obronie wiary Włodzimierza Bednarskiego, oraz jeden od Radka Malickiego.

Na samym początku przyjrzyjmy się argumentom Świadków Jehowy mającym na celu ukazanie śmiertelność ludzkiej duszy, a co się z tym również wiąże – całkowitą śmiercią człowieka.

Read More →