We współczesnych mediach można czasami znaleźć doniesienia, jakoby w przeszłości Kościół katolicki zabraniał swoim wiernym czytania Pisma Świętego. Jako przykład niech posłuży kilka wypowiedzi odnalezionych w Internecie.

„W średniowieczu ponoć Kościół karał śmiercią tych, którzy studiowali tajniki Biblii, a którzy to nie byli duchownymi. Ponadto w Biblii jest dużo wersów, które przeczą idei Kościoła. Czy jest związek między tymi dwiema sprawami, jak sądzicie?”¹.

„VI wiek n.e. – papież św. Grzegorz I Wielki siłą schrystianizował Anglię, potępiał kształcenie wszystkich ludzi za wyjątkiem duchowieństwa, uważając to za głupotę i nikczemność. Osobom świeckim zabraniał czytania Pisma Świętego”².

„[…] swego czasu Kościół zabraniał czytania Biblii, bo jeszcze ktoś zrozumie z niej coś i okaże się, że np. Jezus mówił o czymś innym, niż słyszą z ambony. Nabożeństwo też było po łacinie… po co maluczcy mają coś wiedzieć…”³.

Oczywiście tego typu poglądy stanowią przykład bezkrytycznego powtarzania obiegowych opinii, ale z drugiej strony zdradzają też poziom wiedzy i przekonania części naszego społeczeństwa, co uważam za wystarczający powód do krytycznej weryfikacji postawionego w tytule pytania: Czy rzeczywiście Kościół katolicki zabraniał czytania Biblii?

Prolog

Chciałbym przedstawić Drogę Krzyżową Chrystusa, który całą niegodziwość człowieka i wszystkie jego grzechy – od ogrodu Eden po Sąd Ostateczny – bierze na swoje ramiona i odwracając bieg historii, wlecze je z powrotem na drzewo poznania dobra i zła, tam gdzie śmierć miała swój początek.

To tylko propozycja. Ten wybór zaproponowanych przeze mnie cytatów z Pisma Świętego połączony w drogę krzyżową może mieć sens, gdy przejdziemy ją razem z Bogiem, który cały grzech świata zanosi na drzewo. Na tym drzewie dokonuje dzieła Odkupienia i zbawia świat, a następnie wraca do ogrodu – do miejsca, gdzie ludzkość zyskała życie. Jezus je także tam rozpoczyna – dla nas, i dla nas od nowa stwarza świat. Można przy tym także zobaczyć, że grzechy popełniane przez nas teraz również są niesione na Drodze Krzyżowej. Również nas dzisiaj obejmuje cierpienie Boga, który jako wielki Wizjoner wziął historię ludzkości, od jej końca aż do początku, i odwrócił jej bieg.

Swoje komentarze zamieściłem tylko na początku i końcu tekstu, dlatego że wydaje mi się, iż droga krzyżowa to miejsce zadumy i osobistych rozważań, dlatego trudno narzucać się z własnymi przemyśleniami.

Nie wszystkie stacje odpowiadają scenom i cytatom z Nowego Testamentu, przy nich więc załączyłem swoje rysunki.

Wyobraźmy sobie Żyda, który uwierzył w Chrystusa jako obiecanego w Starym Testamencie Mesjasza, żyjącego pierwszych latach chrześcijaństwa, zanim powstały Pisma, które później weszły do kanonu Nowego Testamentu. Wyobraźmy go sobie czytającego taki oto fragment z Księgi Rodzaju:

„A gdy Abram miał dziewięćdziesiąt dziewięć lat, ukazał mu się Pan i rzekł do niego: «Jam jest Bóg Wszechmogący. Służ Mi i bądź nieskazitelny, chcę bowiem zawrzeć moje przymierze pomiędzy Mną a tobą i dać ci niezmiernie liczne potomstwo». Abram padł na oblicze, a Bóg tak do niego mówił: «Oto moje przymierze z tobą: staniesz się ojcem mnóstwa narodów. Nie będziesz więc odtąd nazywał się Abram, lecz imię twoje będzie Abraham, bo uczynię ciebie ojcem mnóstwa narodów. Sprawię, że będziesz niezmiernie płodny, tak że staniesz się ojcem narodów i pochodzić będą od ciebie królowie. Przymierze moje, które zawieram pomiędzy Mną a tobą oraz twoim potomstwem, będzie trwało z pokolenia w pokolenie jako przymierze wieczne (berit ‘olam), abym był Bogiem twoim, a potem twego potomstwa. I oddaję tobie i twym przyszłym potomkom kraj, w którym przebywasz, cały kraj Kanaan, jako własność na wieki, i będę ich Bogiem». Potem Bóg rzekł do Abrahama: «Ty zaś, a po tobie twoje potomstwo przez wszystkie pokolenia, zachowujcie przymierze ze Mną. Przymierze, które będziecie zachowywali między Mną a wami, czyli twoim przyszłym potomstwem, polega na tym: wszyscy wasi mężczyźni mają być obrzezani; będziecie obrzezywali ciało napletka na znak przymierza waszego ze Mną. Z pokolenia w pokolenie każde wasze dziecko płci męskiej, gdy będzie miało osiem dni, ma być obrzezane – sługa urodzony w waszym domu lub nabyty za pieniądze – każdy obcy, który nie jest potomkiem twoim – ma być obrzezany; obrzezany ma być sługa urodzony w domu twoim lub nabyty za pieniądze. Przymierze moje, przymierze obrzezania, będzie przymierzem na zawsze (w oryginale: berit ‘olam – «przymierze wieczne»). Nieobrzezany, czyli mężczyzna, któremu nie obrzezano ciała jego napletka, taki człowiek niechaj będzie usunięty ze społeczności twojej; zerwał on bowiem przymierze ze Mną»” (Rdz 17,1-14).

Niedawno znajomi poskarżyli mi się, że nie pozwolono ich dzieciom oglądać Smerfów – bajki animowanej, całkiem przecież miłej, łagodnej i zabawnej. Nie to jednak było najdziwniejsze. Otóż całkiem kuriozalna wydała mi się argumentacja przeciwników niebieskich ludków: mianowicie Smerfy miały grozić dzieciom podstępnymi wpływami masońskimi! Zaciekawiło mnie to na tyle, aby zbadać tę sprawę.

Ateiści oraz racjonaliści, a czasem nawet i krytycy nastawieni sceptycznie co do historyczności Ewangelii zarzucają niekiedy Ewangelii według św. Marka, że zawiera ona błędy topograficzne i geograficzne. Ich zdaniem Ewangelista nie znał ukształtowania naturalnego Palestyny, skoro w Mk 5,1 napisał, że Jezus po opuszczeniu łodzi po drugiej stronie Jeziora Galilejskiego znalazł się w krainie Gerazeńczyków. Rzecz w tym, że Geraza – zdaniem niektórych – leży aż 60 km od tego jeziora, a zatem według nich trudno uważać brzeg wspomnianego akwenu za kraj Gerazeńczyków. Ponadto krytycy zarzucają wspomnianemu Ewangeliście, że napisał (Mk 7,31), iż Jezus opuścił Tyr i nad Jezioro Galilejskie udał się przez Sydon, co rzekomo nie ma sensu, ponieważ to nie jest po drodze, a poza tym w I wieku nie było szlaku wiodącego z Sydonu nad Jezioro Galilejskie.